Wtajemniczenie 26 - "Jack Strong"

Wtajemniczenie dwudzieste szóste...

"Jack Strong" w reż. Władysława Pasikowskiego

oprac. filmu Mariusz Widawski

 

HISTORIA/POLITYKA

Od Szczecina nad Bałtykiem po Triest nad Adriatykiem żelazna kurtyna podzieliła Europę.
Warszawa, Berlin, Praga, Budapeszt i Sofia , wszystkie te sławne miasta stały się częścią strefy sowieckiej.
        
Winston Churchill

Kilka lat po zakończeniu II wojny świat pogrążył się w zimnej wojnie.
Naprzeciwko siebie stanęły dwa obozy; z jednej strony Związek Radziecki z grupą zniewolonych państw, z drugiej wolny świat pod przywództwem Stanów Zjednoczonych.

Rozpoczął się wyścig zbrojeń, w którym sowieci zyskiwali przewagę.
Nad światem zawisła groźba wybuchu kolejnej światowej wojny nuklearnej.

 19489255 10209262407783976 22472758 n

Film oparty na faktach

 19433867 10209262411224062 1501164995 n

19441111 10209262411424067 184168162 n

 

Warto poznać fakty, a nie opinie, zanim kogoś tak chętnie spalimy na stosie.
                                                                                                                          
Władysław Pasikowski

FILMOGRAFIA

´  1991 - Kroll

´  1992 - Psy

´  1994 - Psy 2

´  1996 - Słodko-gorzki

´  1998 - Demony wojny według Goi

´  1999 - Operacja Samum

´  2001 - Reich

´  2003 - Glina

´  2012 - Pokłosie

´  2014 - Jack Strong

Jako członek Sztabu Generalnego LWP mając dostęp do supertajnych dokumentów Układu Warszawskiego, Kukliński odkrywa, że Rosjanie planują atak sił konwencjonalnych na obszar Europy Zachodniej. Zdaje sobie sprawę, że Amerykanie będą musieli odpowiedzieć nań użyciem broni jądrowej, która spadnie na terytorium Polski. Żeby temu zapobiec, decyduje się na zdradę - nawiązuje kontakt z CIA i przekazuje im tajne dokumenty zza żelaznej kurtyny.        
Jacek Szczerba
Źródło:http://wyborcza.pl/1,101707,15412863,Pulkownik_Wallenrod___Szczerba_o_filmie_Pasikowskiego.html

Co do pułkownika Kuklińskiego, to nie byłem przekonany, czy warto robić ten film, bo na początku nie byłem takim entuzjastą naszego bohatera jak pani Sylwia. Wysłuchałem jej propozycji, powiedziałem, że się zastanowię i odpowiem, gdy dowiem się czegoś więcej o Kuklińskim. Dostałem tonę całkiem niedawno odtajnionych dokumentów i zagłębiłem się w lekturze. Z tej lektury wyłonił mi się obraz człowieka niezwykłego. Było tam wszystko, co jest potrzebne do interesującego filmu, ale była tam też ukryta historia - fałszu, niedomówień, pomówień, oskarżeń, wielkiego niezrozumienia. Postanowiłem rzucić trochę światła na tę postać, tak całkiem po ludzku...

Władysław Pasikowski

Źródło: http://wyborcza.pl/1,75410,15382007,Pasikowski_o_Kuklinskim___wywiad_z_rezyserem_filmu.html

RYSZARD KUKLIŃSKI

Ryszard Kukliński alias Mewa / Jack Strong/ Polski Wiking

A co, pana zdaniem my, naród, zawdzięczamy Ryszardowi Kuklińskiemu?

Władysław Pasikowski:

Pułkownik zajmował się planowaniem wojny. Tej części wojny, która dotyczyła współpracy naszej armii z armiami sowieckimi i armiami innych krajów dawnego Układu Warszawskiego. To nie były abstrakcyjne rozważania, co będzie jeśli. To były konkretne plany, co będzie, kiedy wreszcie ruszymy na Zachód. Ilu naszych zginie, w jakim czasie i co za to zyskamy.

W miarę przygotowywania przez Kuklińskiego coraz bardziej szczegółowych planów wyszło mu, że gdy Sowieci "całą swoją potencją" ruszą w stronę Niemiec, to Amerykanie, żeby ich zatrzymać, będą zmuszeni użyć broni atomowej. Zrzucą bomby na wojska sowieckie, które opuściły już ZSRR, a jeszcze nie dotarły do DDR, czyli cały arsenał nuklearny spadnie na terytorium Polski. Efektem tej amerykańskiej "obrony koniecznej" byłaby eksterminacja narodu polskiego i całkowite zniszczenie infrastruktury, o co już mniejsza, bo i tak nie byłoby komu z niej korzystać.

Pułkownik przekonał Amerykanów do zmiany tej doktryny obronnej na taką, żeby, broniąc się przed atakiem Sowietów, ograniczyli się tylko do użycia wojsk konwencjonalnych, samolotów, czołgów, karabinów, ludzi i bagnetów. Przy takim rozwiązaniu, rzecz jasna, my, Polacy, też ciężko byśmy ucierpieli, ale przynajmniej nie zostalibyśmy anihilowani. Dla nas, cywili, to wszystko, o czym opowiadam, to wysoki stopień abstrakcji albo i rodzaj naciąganych stolikowych gdybań rodem z s.f. Jednak dla pułkownika była to szara rzeczywistość. Zagrożenie, które mogło się ziścić każdego dnia o czwartej rano. Zawodowo dzień po dniu liczył ofiary nuklearnego ataku i wyszło mu, że 25 milionów ich będzie, więc postanowił powiedzieć "nie".

Źródło: http://wyborcza.pl/1,75410,15382007,Pasikowski_o_Kuklinskim___wywiad_z_rezyserem_filmu.html

 

Ryszard Kukliński - bohater narodowy, czy zdrajca, który złamał przysięgę?

Człowiek, który według jednych uchronił świat przed wojną nuklearną i uratował Polskę, bo w starciu dwóch mocarstw zostałaby zmieciona z ziemi, a według innych jest podwójnym szpiegiem i zdrajcą…

Donata Subbotko

Źródło: http://wyborcza.pl/1,75410,15382007,Pasikowski_o_Kuklinskim___wywiad_z_rezyserem_filmu.html

 

Ryszard Kukliński (1930-2004), pułkownik Ludowego Wojska Polskiego i tajny agent CIA, pseudonimy Jack Strong, Mewa, z-ca szefa Zarządu Operacyjnego Sztabu Generalnego WP, tajny współpracownik CIA.

W latach 1971-81 przekazał Amerykanom dziesiątki tysięcy tajnych planów Układu Warszawskiego. Pełnił funkcję zastępcy szefa Zarządu Operacyjnego Sztabu Generalnego. W przededniu stanu wojennego, wobec groźby dekonspiracji, ewakuowany z Polski razem z żoną i dwoma synami.

 

Wraz z rodziną zamieszkał w USA pod zmienionym nazwiskiem. W 1984 sąd wojskowy w Warszawie skazał go zaocznie na karę śmierci. Obaj synowie Kuklińskiego w latach 90. zginęli w tajemniczych okolicznościach.

Wyrok wobec pułkownika został uchylony w 1995 roku. Rehabilitacja Kuklińskiego była jednym z nieoficjalnych warunków przyjęcia Polski do NATO.

Źródło: http://www.polskieradio.pl/183,Kuklinski

 19441086 10209262411264063 707741991 n

Ludzie, którzy Kuklińskiego dobrze znali, twierdzą, że jego życie składało się niemal wyłącznie z traum. Zimnowojennej, którą nabył wraz ze świadomością o tragicznych dla Polski skutkach ofensywy militarnej Układu Warszawskiego na Zachód. Osamotnienia – gdy przez dekadę prowadził podwójne życie wzorowego oficera sztabowego LWP oraz współpracownika amerykańskiego wywiadu. Z traumy wywołanej tragiczną, do dziś niewyjaśnioną śmiercią obu synów. Z traumy wieloletniej choroby żony. Najboleśniejsza jednak, najdramatyczniej przeżywana była trauma niezrozumienia intencji jego czynu w III RP.

Rafał Kalukin

Źródło: http://www.newsweek.pl/polska/leszek-miller-o-plk-ryszardzie-kuklinskim-wywiad-na-newsweek-pl,artykuly,280288,1.html

ABC FILMU JACK STRONG

Reżyseria: Władysław Pasikowski

Scenariusz: Władysław Pasikowski

Zdjęcia: Magdalena Górka

Scenografia: Joanna Macha

Muzyka: Jan Duszyński

Wykonawcy: Marcin Dorociński (pułkownik Ryszard Kukliński), Maja Ostaszewska (Hanna Kuklińska, żona pułkownika), Patrick Wilson (David Forden, agent CIA), Mirosław Baka (Putek), Dimiti Bilov (Sasza Iwanow), Ireneusz Czop (Marian Rakowiecki), Zbigniew Zamachowski (pułkownik Gendera)

Rok produkcji: 2013

Czas: 122 min.

 

„Jack Strong” nie ujawnia żadnych rewelacji historycznych i nie będzie przełomem w myśleniu o sprawie Kuklińskiego. Jest za to trzymającym w napięciu thrillerem, czerpiącym pełnymi garściami z klasycznych filmów szpiegowskich, kapitalnie wykorzystującym estetykę kina noir do opowiedzenia historii polskiego szpiega jako faceta, który wykiwał „Ruskich”.

Łukasz Knap

Źródło: „Kino” 2014, nr 2

 

POFILMOWE STRATEGIE ANALITYCZNE FILMU

STRATEGIA NR 1

KOMPOZYCJA FILMU. PŁASZCZYZNY CZASOWE W FILMIE

´  Kompozycja klamrowa
dramaturgiczna formuła przesłuchania Kuklińskiego przez agenta CIA

´  Czas teraźniejszy
przesłuchanie pułkownika

´  Czas retrospekcyjny
współpraca pułkownika z CIA

 

 19441097 10209262411184061 1295163514 n

 19477831 10209262411504069 1978629494 n

 19478215 10209262411344065 1665533836 n

STRATEGIA NR 2

CZASOOKRES FILMOWEJ FABUŁY

jesień 1968 – jesień 1981

 

STRATEGIA NR 3

CZASOOKRES FILMOWEJ AKCJI

sierpień 1972 – listopad 1981

działalność pułkownika dla CIA

 

STRATEGIA NR 4

HISTORIA W FILMIE

Historyczne zdarzenia i wydarzenia

- Manewry Tarcza`68 (jesień 1968) – wielkie manewry sił Układu Warszawskiego na terytorium Demokratycznej Republiki Niemiec.

- Gdańsk, Grudzień 1970.

- Powstanie Solidarności (Sierpień1980)

- Przygotowania do wprowadzenia stanu wojennego w Polsce (lato-jesień 1981).

 

 

 19415858 10209262411384066 13605242 n

19251321 10209262411304064 2080375908 n

STRATEGIA NR 5

BOHATER FILMOWY/HISTORYCZNY

Ryszard Kukliński

(1930 – 2004)

Pułkownik Ryszard Jerzy Kukliński – jeden z najmłodszych wyższych oficerów w polskiej armii.
Bardzo inteligentny. Niezatwardziały komuch.

19441294 10209262411464068 825456774 n
Ryszard Kukliński

 19251201 10209262411624072 358879711 n

Marcin Dorociński jako Ryszard Kukliński

 

Wszystkie zdarzenia ukazane w filmie są prawdziwe. Nie wszystko jest ukazane, bo film jest krótszy niż życie. Pułkownik miał swoją bohaterską stronę i to ona mnie zainteresowała, i - mam nadzieję - zainteresuje widzów. Miał też codzienną stronę, na przykład palił sto papierosów dziennie i takie tam... I ta strona mnie nie interesowała, bo jestem gawędziarzem, a nie spowiednikiem ani prokuratorem. Nie mówiąc już o tym, że ludzie by mi nie darowali kolejnych papierosów w filmie.

Władysław Pasikowski

Źródło: http://wyborcza.pl/1,75410,15382007,Pasikowski_o_Kuklinskim___wywiad_z_rezyserem_filmu.html

STRATEGIA NR 5 A

MOTYWY PODJĘCIA WSPÓŁPRACY Z CENTRALNĄ AGENCJĄ WYWIADOWCZĄ USA

 

 19441526 10209262411784076 639418702 n

-        Czego on od nas chce?

-        Niczego!

-        Nic, zupełnie nic?!

-        Nic!

-        Dziwne. Nie chce naszych pieniędzy?   Wszyscy je chcą.

 

Niezgoda na użycie polskiego wojska przeciwko polskim robotnikom w grudniu 1970 r.

Grudzień stał się dla Kuklińskiego bezpośrednią przyczyną działania, choć samo przygotowanie i podjęcie współpracy z Amerykanami zajęły mu jeszcze cztery lata. Powinniśmy pamiętać, że w pierwotnym odruchu pułkownik chciał stworzyć konspirację w szeregach armii polskiej, która miała się ujawnić w decydującym momencie i sparaliżować działania sowieckie. Amerykanie się jednak nie zgodzili na żadną współpracę z organizacją. Pułkownik musiał działać sam. Mógł zostać albo zamachowcem, albo "szpiegiem".

Władysław Pasikowski

Źródło: http://wyborcza.pl/1,75410,15382007,Pasikowski_o_Kuklinskim___wywiad_z_rezyserem_filmu.html

 

 

STRATEGIA NR 5 B

KONSEKWENCJE PODJĘCIA WSPÓŁPRACY Z CENTRALNĄ AGENCJĄ WYWIADOWCZĄ USA

 19433430 10209262411704074 2010007302 n

´  Samotność szpiega
Z nikim nie możesz rozmawiać. Ani z matką, ani z żoną, ani z synami. Będziesz żył z tym sam.

´  Strach szpiega
Każdy szpieg, wcześniej czy później zostaje zdemaskowany i kończy jak Pieńkowski.

 19441133 10209262411824077 535152216 n

STRATEGIA NR 5 C

SKUTKI PODJĘCIA WSPÓŁPRACY Z CENTRALNĄ AGENCJĄ WYWIADOWCZĄ USA

Z przesłuchania płk. Kuklińskiego…

Co pan czuł, zdradzając najbardziej strzeżone tajemnice polskiej armii?

- Nigdy nie zdradziłem żadnej tajemnicy polskiej armii. Wszystkie informacje, które przekazałem Amerykanom, dotyczyły wojsk sowieckich Układu Warszawskiego.

- Tak, ale trafiały rykoszetem w polską obronność narodową.

- Nic nie mogło trafić rykoszetem bardziej w polską obronność narodową niż natowski atak nuklearny spowodowany tajną sowiecką doktryną militarną.

 19427748 10209262411664073 1044303986 n

 

Z przesłuchania płk. Kuklińskiego

- A pańscy koledzy? Towarzysze broni? Kolegów pan przecież zdradzał.

- Nie zdradzałem kolegów, tylko obce mocarstwo, które traktowało ich, całą polską armię jak wasali. Bezwolnych i bezmózgich, tchórzliwych, niezdolnych do oporu. To najgorsze, że Sowieci mieli w tym dużo racji.

- Panie pułkowniku, warto było przejść przez to wszystko?

- Polska jest wolna i stosunkowo bezpieczna. Niedługo, jestem pewien, wejdziemy w struktury NATO. Stany Zjednoczone zmieniły swoją doktrynę wojenną. Aby do tego mogło dojść, a co najważniejsze, nie doszło do wybuchu trzeciej wojny światowej, a Związek Sowiecki się rozpadł. Tak, warto było.

 

REFLEKSJE NA KONIEC

Chciałbym, żeby zapamiętano mnie jako człowieka, a nie jakiegoś Jamesa Bonda o nadludzkich możliwościach.
                                              
Ryszard Kukliński

Źródło: https://www.kariera.pl/artykuly/pasikowski-polubilem-kuklinskiego/

 19433723 10209262411864078 572734847 n

 

W sytuacji, gdy tonie człowiek, a na moście są zdrowi młodzi mężczyźni, wszyscy pozostali od nich oczekują, że skoczą na ratunek. W okupację – że będą walczyć, a w ciemnej ulicy pomogą napadniętej kobiecie. Od pułkownika nikt niczego nie wymagał i nie oczekiwał po nim niczego. Sam podjął decyzję i sam miał z nią żyć, i umrzeć. Jedyną nagrodą miało być, że Polska, jaka by nie była, trwa.                                                            

                                                                         Władysław Pasikowski

Źródło: „Kino” 2014, nr 2

 

Temat spotkania

                                                 Musicie bowiem wiedzieć, że dwa są sposoby prowadzenia walki (...) trzeba przeto być lisem (...) i lwem.
Niccolò Machiavelli, Książę

Pułkownik Kukliński – Wallenrod w PRL-u, czyli dychotomiczna samotność „długodystansowca”…

Filmowa apologia szpiega bohatera. Jack Strong – film w reżyserii Władysława Pasikowskiego.